free website builder

PREVENTIS BLOG

Kako se uspješno vratiti u sportski svijet nakon pandemije koronavirusa?

U ovim izazovnim vremenima pandemije, svi smo tražili različite metode suočavanja s dvomjesečnom karantenom kako bismo zaštitili i očuvali mentalno zdravlje. Zahvaljujući internetu, svijest o važnosti vježbanja poprimila je novu dimenziju jer su mnogi shvatili kako manjak kretanja može biti rizičan za tjelesno, ali i mentalno zdravlje. Jedna od primarnih ljudskih potreba je potreba za kretanjem, stoga je zatvaranje u kuće i ograničavanje života u vlastita četiri zida nakon nekog vremena postalo mukotrpno.

Sportski psiholozi još uvijek pokušavaju otkriti sve metode očuvanja mentalnog zdravlja sportaša u ovoj zdravstvenoj krizi. Odgađanje sportskih aktivnosti i natjecanja, od onih lokalnih pa sve do Olimpijskih igara, na svakog je sportaša ostavilo posljedice kao što su razočaranje, nezadovoljstvo, ljutnja, gubitak motivacije i strah od budućnosti. Bilo da su u pitanju mlađi sportaši ili oni koji već imaju zavidnu sportsku karijeru, ovaj susret s naglim zaustavljanjem sportskog usavršavanja može biti veliki gubitak, ali kvalitetnim radom na sebi i psihološkim tehnikama nećete ga niti osjetiti.

Fiziološke adaptacije djece na sportski trening nakon pandemije koronavirusa

Physiology adaptation sport

Pandemija u sportskom svijetu

Prve reakcije organizma na stres odrazile su se u obliku smanjenog apetita, nemogućnosti održavanja pravilnih obrazaca spavanja, usamljenosti i straha od toga da bi sadašnja nesigurnost i neaktivnost mogle prekinuti sportsku karijeru. Poticanje sportaša na izražavanje svojih osjećaja, frustracija, nesigurnosti i problema oko trenutne situacije pomogli su onima

 koji su prolazili kroz istu krizu. Otvorenost je u ovoj situaciji omogućila i jasnu komunikaciju između sportaša i njihovih suradnika u sportskim organizacijama. Psiholozi su uvjereni kako su ovi izazovni trenuci ojačali odnose i zajedništvo između članova svih sportskih timova.

Djeca i adolescenti u sportskom svijetu pandemije

Poseban psihološki fokus u području sporta usmjeren je upravo na djecu i adolescente. Mladi sportaši, koji tek razvijaju svoje sposobnosti, trebaju stalan nadzor svojih mentora kako bi sve one faze razvoja, koje se još uvijek događaju, znali preusmjeriti u vlastitu sportsku korist. Upravo ovdje dolaze do izražaja sportski psiholozi kojima je cilj vratiti izgubljenu motivaciju sportaša, naučiti ih korisnim strategijama suočavanja sa stresom i ojačati 

izgubljeno samopouzdanje. Profesionalni su sportaši poznati po svojoj odlučnosti i čvrstoći. Tome pridonosi njihova vizija uspješnosti koja je uvijek postavljena u skladu s tjelesnim, tehničkim, fiziološkim i psihološkim sposobnostima. Međutim, što učiniti kako iznenada, nakon toliko godina napornog rada, marljivosti, predanosti i odricanja dođe ovakva pandemija? Kako se zaštititi?

Psihološki odgovori sportaša

Gubitak natjecateljskog duha uslijed negativnih okolnosti nije neuobičajen. Opravdan je i strah od promjena u vlastitome tijelu s obzirom na to da je, nakon izrazito dinamičnog i aktivnog životnog stila, nastupio period pasivnosti i zatvorenosti. Tijekom karantene, jedino što su sportaši mogli kontrolirati bila je njihova prehrana i održavanje tjelesne aktivnosti. Održavanje prijašnje sportske rutine u dvoranama, teretanama, na sportskim igralištima i sličnim mjestima nije bilo moguće jer su se sada našli unutar svoja četiri zida. 

Stoga je bilo potrebno ustabiliti novu rutinu i staviti fokus na one stvari koje je moguće kontrolirati, kao što su pravilna prehrana, stabilan san, vježbanje, odmor i opuštanje. Mnogi sportaši svjedoče o suočavanju s nekim novim oblicima vježbanja koje su im savjetovali njihovi treneri preko online treninga. Održavanje samopouzdanja i optimizma moguće je zadržati i gledanjem prethodnih uspješnih nastupa i osvojenih nagrada. Važno je prepoznati negativne misli i znati ih zaustaviti.

Kako zaštititi mentalno zdravlje sportaša tijekom pandemije?

Sportski psiholozi posebno naglašavaju važnost korištenja tehnika kognitivno-bihevioralne terapije u svim područjima djelovanja pojedinca, posebice sportaša.

Vizualizacija. Vizualiziranje vlastite izvedbe, prisjećanje na prijašnje svijetle trenutke u sportskoj karijeri i nada u buduća natjecanja uvelike može pomoći svakom sportašu, neovisno o njegovoj dobi.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           Ponajprije ga može motivirati da se vrati svojim intrinzičnim sportskim ciljevima, odnosno propitkivanjima razloga zbog kojih je uopće krenuo u sportski svijet, razmišljanjima o onome što ga u njemu najviše veseli i zamišljanjima svih budućih postignuća i ostvarenja kojima se teži kako bi se dosegnuo stupanj samoaktualizacije. Dva mjeseca izbivanja sa sportskih terena može se činiti dugo za mlade sportaše, ali zapravo nije puno izgubljeno. Kako bi se postigli i nadoknadili isplanirani ciljevi, potrebno je usredotočiti se na one buduće koji će povećati i održavati motivaciju.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       Restrukturiranje kratkoročnih i dugoročnih ciljeva uz pomoć trenera sportašima može pružiti osjećaj smisla i usredotočenosti, a ima pozitivan utjecaj i na samopouzdanje i motivaciju.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       Pozitivne afirmacije. Koliko ste puta stali ispred ogledala i sebi rekli nešto lijepo? Čak i ako vam ovo zvuči nezanimljivo, svejedno isprobajte, posebice prije važnih događaja u kojima je bitno samouvjereno pristupanje situaciji. Ovo se posebno odnosi na sportaše prije svih događaja u sportskom svijetu. Iako se ova znanstveno dokazana psihoterapijska tehnika čini prejednostavnom da bi zaista dovela do ishoda, takva vrsta pozitivne intervencije pomaže i kod ozbiljnih psihičkih poteškoća (npr. depresije). Upravo u toj jednostavnosti leži njezina djelotvornost. One su uvijek u prvom licu jednine, emocionalno nabijene, pozitivne i u sadašnjem vremenu, primjerice: „Siguran sam u sebe, vjerujem da ću ostvariti svoje sportske ciljeve u budućnosti, vrijedna sam i marljiva osoba.“ Afirmacije se izriču za ono što vam je potrebno, samopouzdanje, zahvalnost ili nešto sl. Možete ih osmisliti i sami, a redovitim ponavljanjem uvidjet ćete kolika je moć pozitivnog razmišljanja i otklanjanja onog negativnog.

Autogeni trening. Još jedna korisna tehnika u psihologiji, a odnosi se na duboko opuštanje i relaksaciju. Riječ je o tehnici koja oslobađa od stresa i unaprjeđuje naše tjelesno i psihičko zdravlje. Znanstveno je dokazana i danas se koristi u brojnim područjima, posebice u sportu. Naime, autogeni trening pokušava posvijestiti pojedincu njegove tjelesne znakove (npr. težinu i toplinu udova, ravnomjerne otkucaje srca, mirno disanje, toplinu u trbuhu, itd.) i povezati ih s metodom opuštanja, maksimalno usmjeravajući njegovu svjesnost i pažnju na svaki dio tijela kako bi ga naučio opustiti. Autogeni trening vrsta je psihoterapije, provode ga pojedinci koji su za to educirani, a nakon samo nekoliko sati ove vrste treninga i sami ćete znati provoditi vježbe. Njima ćete se moći opustiti, uravnotežiti psihički i fizički život, smanjiti stres i povećati kvalitetu života.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        Mindfulness ili usredotočena svjesnost. U pitanju je vrsta kognitivne psihoterapije koja se usmjerava na ovdje i sada, odnosno na sadašnji trenutak. Poanta je usmjeravanje svih misli i emocija na sadašnji trenutak, tj. na stvari koje u tom trenutku vidimo i osjećamo. Vrlo je učinkovita za sportaše, posebice u ovom razdoblju, ali i za sve one koji pretjerano brinu o budućnosti, često su preplavljeni negativnim mislima i emocijama ili imaju problema sa štetnim ponašanjima kao posljedicama proživljavanja stresa. Za usmjeravanje na ovdje i sada koristi se tehnika uzemljenja koja vas može na jednostavan i brz način smiriti, a bazira se na pet bitnih stvari koje osjećate i vidite. Da bi vam bilo lakše shvatiti o čemu je riječ, usmjerite se na sljedeće: ono što vidite (obratite pozornost na pet stvari koje vidite oko sebe), ono što čujete (obratite pažnju na četiri stvari koje čujete oko sebe i uočite koji zvuk je najtiši, a koji najglasniji), ono što dodirujete (obratite pažnju na tri stvari koje dodirujete), ono što njušite (obratite pažnju na dva mirisa koja osjećate) i na to kakav okus imate u ustima (obratite pažnju na jedan okus koji imate u ustima). Redovitim ponavljanjem promijenit ćete svoje misli i perspektivu gledanja na stvari koje vam se događaju.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      Održavanje motivacije vježbanjem i radom na sebi. Ono što je posebno važno, a što su mnogi sportaši uspjeli održati tijekom karantene, upravo je određena vrsta kretanja i vježbanja koja je u tom trenutku bila moguća. Iako sada mnogi možda misle kako im je tijelo postalo previše pasivno i izgubilo određene mogućnosti, činjenica je da se će se s ponovnim stabiliziranjem treninga stvari vratiti u normalu. Nekima će taj proces potrajati, a kod nekih će se relativno brzo uspostaviti. Činjenica je, isto tako, da je motivacija s vremenom opadala. Kada smo se počeli suočavati s istinom o stvarnom trajanju karantene (umjesto predviđena dva tjedna), shvatili smo da život u ovolikoj neizvjesnosti možemo održavati aktivnim samo zahvaljujući vlastitoj upornosti i odlučnosti u dosezanju postavljenih ciljeva. Važno je zaštititi se od prevelikih sportskih očekivanja koji bi mogli postati novi problem za one koji se bore s određenom vrstom anksioznih raspoloženja. Važno je vraćanje u fizičku i psihičku formu iz razdoblje prije pandemije kako bi se očuvale sposobnosti sportaša i kako bi se oni pripremili za nove izazove.

Autor: Marija Granić, mag. psych. 

Izvori:

Chadha, N. (2020). Psychological Strategies for Athletes in the Time of COVID-19. Psychreg. https://www.psychreg.org/athletes-covid-19/
Robert Schinke, Athanasios Papaioannou, Kristoffer Henriksen, Gangyan Si, Liwei Zhang i Peter Haberl (2020). Sport psychology services to high performance athletes during COVID-19, International Journal of Sport and Exercise Psychology, 18(3), 269-272. https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/1612197X.2020.1754616

PODJELITE OVAJ ČLANAK!

© Copyright 2020 Preventis - Prava su pridržana / Izradio webfix.hr